PL

EN

Osady ściekowe przyszłością GOZ-u?

Data 19.09.2017

Stanowisko Komisji Helsińskiej, niemieckie rozwiązania w wykorzystaniu osadów ściekowych czy realne szanse na opłacalność odzyskiwania z nich pierwiastków – to tylko niektóre wątki debaty, która rozgorzała na XI Konferencji „Suszenie i termiczne przekształcanie osadów ściekowych” w Gniewie.

W Polsce pracują liczne instalacje suszenia i termicznego przekształcania osadów – czy to jednak wystarczy, aby sprostać potrzebom dzisiejszego rynku? Doświadczeń eksploatacyjnych w tej dziedzinie ciągle przybywa. Pojawiają się także nowe instalacje przeróbki osadów, jednak tempo ich przyrostu jest nieporównywalnie mniejsze niż u naszych sąsiadów. Co więcej, okazuje się, że stosowane przez nas obecnie technologie za kilka lat mogą okazać się przestarzałe.

Zmieniające się przepisy zobowiązują kraje członkowskie Unii Europejskiej do poszukiwania nowych rozwiązań, a wzorem szybkiego oraz skutecznego dostosowywania się do nowych realiów w branży wod-kan pozostają Niemcy i kraje Beneluksu. Także zalecenia Komisji Helsińskiej są istotne dla zrównoważonego zagospodarowania osadów ściekowych w regionie Morza Bałtyckiego. Podczas swojego wykładu Wolfgang Podewils z niemieckiej firmy Innogy podkreślił, że biorąc pod uwagę odzysk fosforu, w najbliższych latach zaczniemy odchodzić od suszenia osadów ściekowych, natomiast na większą skalę będą wykorzystywane monospalarnie. Prognozował też, że w ciągu 12-15 lat materiałowe wykorzystywanie osadów i ich suszenie będą ustępowały innym metodom, pozwalającym na jak największy odzysk pierwiastków, czyli rozwój technologii wspierających gospodarkę o obiegu zamkniętym (GOZ).

Niemiecki wzór

W tym roku Bundestag uchwalił nowe rozporządzenie o osadach ściekowych. Mowa w nim o zaprzestaniu wykorzystywania osadów jako nawozów i o rozpoczęciu opracowywania jak najbardziej skutecznego procesu odzyskiwania fosforów i innych składników odżywczych. Obecnie wymagania w zakresie odzysku pierwiastków w Niemczech wynoszą 50% z osadu i 80% z popiołów po spalaniu osadów. Patrząc w przyszłość, przedłużono termin składowania popiołu z osadów do 2035 r.,uwzględniając fakt, że może pojawić się innowacyjna technologia, umożliwiająca bardziej efektywne odzyskiwanie fosforu, niezwykle cennego i wkrótce, jeżeli nic się nie zmieni, deficytowego towaru. Zaostrzono także dopuszczalne normy stężenia metali ciężkich w osadach ściekowych. Rocznie na inwestycje związane ze ściekami w Niemczech wydaje się ok. 4,5 mld euro.

W latach 2005-2015 u naszych zachodnich sąsiadów zwiększyła się skala termicznego przekształcania osadów z ok. 40% do ponad 64%. Dodatkowo 8 z 16 landów odzyskuje cenne pierwiastki, zamiast wykorzystywać osady w rolnictwie. Około 80% niemieckich monospalarni pracuje z wykorzystaniem technologii stacjonarnych instalacji fluidalnych. Prognozy są takie, że od 2035 r. współspalanie osadów ściekowych przestanie być dozwolone. Aktualnie w Bergen opracowywana jest nowa metoda przekształcania osadów, która ma być innowacją na skalę światową. Póki co trudno jednak oszacować, jakie są realne szanse na zapewnienie opłacalności takiej inwestycji.

Jak zwiększyć efektywność przeróbki osadów?

Branża przeróbki komunalnych osadów ściekowych permanentnie poszukuje i wdraża nowe rozwiązania oraz technologie, prowadzące do zwiększenia efektywności procesu przeróbki osadów. Celem jest przede wszystkim wzrost odzysku energii zawartej w osadach z perspektywą dążenia do energetycznej autonomiczności oczyszczalni ścieków, a nawet do zbliżania się w tej branży do założeń gospodarki o obiegu zamkniętym, znanej jako circular economy.

W ramach prezentacji i dyskusji panelowych przedstawiono nie tylko najnowsze projekty oraz inwestycje w zakresie hydrolizy termicznej, ale i przykłady instalacji w naszym kraju. Głównymi porównywanymi aspektami wydajności były zużycie i produkcja energii elektrycznej w poszczególnych oczyszczalniach. Jako przykład najnowocześniejszej w Polsce instalacji, spełniającej oczekiwania współczesnej branży, została zaprezentowana oczyszczalnia ścieków w Tarnowie. Doktor inż. TadeuszRzepecki przestawił tę inwestycję jako trend w ramach nowego kierunku rozwoju oczyszczalni ścieków. Omówiony został także dynamicznie rozwijający się proces odzysku fosforu na różnych etapach przeróbki osadów. Według dr inż. Katarzyny Gorazdy z Politechniki Krakowskiej, 4000 ton popiołów z recyklingu osadów ściekowych pokrywa ok. 7% importu tego surowca. Wprowadzanie w Polsce instalacji odzysku pozwoli na sprostanie wymaganiom Unii Europejskiej w kwestii circular economy.

W Niemczech obowiązuje ustawa o obiegu zamkniętym, co obliguje do zastosowania pięciostopniowej hierarchii postępowania z odpadami. Prawdopodobnie jest to rozwiązanie, które wkrótce będzie obowiązywało w Polsce. W przyszłości wzrośnie bowiem znaczenie recyklingu fosforu. W Europie od 1950 r. zwiększyło się użycie tego pierwiastka w rolnictwie, a jednocześnie znacząco zmniejszyły się opłacalne rezerwy wydobycia fosforanów. Obecnie aż 60% fosforanów trafia do przemysłu nawozowego, zaś 20% do paszowego.

Koniec z osadami dla rolników

Rolnicze wykorzystywanie osadów ściekowych nie jest dozwolone w Szwajcarii, Holandii, Danii i niektórych landach Austrii. Wraz z nowymi przepisami pojawią się kolejne metody stosowania osadów. Jednak spalarnie mają pewną wadę – odzysk fosforu ze zmieszanych popiołów (nie tylko z osadów ściekowych) nie jest opłacalny, gdyż uzyskuje się z nich < 5 g fosforu z kg suchej masy.

W badaniu RWTH Aachen, przeprowadzonym we współpracy z innymi instytucjami badawczymi z Niemiec w 2015 r., udowodniono, że konieczne jest wprowadzenie stopniowego recyklingu fosforu, najpierw w oczyszczalniach klasy 5, potem klasy 4. Jest to proces kosztowny, dlatego wymaga wsparcia finansowego państwa i funduszy europejskich. Wolfgang Podewils z Innogy podkreślił, że obecnie recykling fosforu ze składowisk odpadów nie jest racjonalny ze względu na niską wydajność.

Komunikacja kluczem do sukcesu

Ostatnia sesja konferencji została poświęcona roli komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej przedsiębiorstw wod-kan. Krzysztof Kasperuk, trener, manager i przedsiębiorca, podkreślił, jak istotne jest wywieranie pozytywnego wpływu na pracownika. W myśl zasady „zadowolony pracownik to wydajny pracownik”, przedstawił strategie komunikacji na wyższym szczeblu zarządzania, a niektóre metody uczestnicy mogli przetestować na sobie podczas warsztatów.

W ramach konferencji organizowanej przez firmę Abrys przygotowano także wyjazd studyjny do oczyszczalni ścieków w Nowej Wsi k. Grudziądza, nastąpiło też zwiedzanie grudziądzkiej suszarni osadów ściekowych. Tegoroczna XI Konferencja „Suszenie i termiczne przekształcanie osadów ściekowych” odbyła się na zamku Gniew, w którym dla uczestników przygotowano mnóstwo atrakcji, a tym samym dano możliwość przeniesienia się do czasów bitwy pod Grunwaldem.

Gabriela Jelonek,
REDAKTOR Wodociągi-kanalizacja

Zdjęcia

Witryna abrys.pl korzysta z plików cookie. Więcej informacji Zamknij